AB, koronavirüs pandemisine karşı küresel tepkisinin bir parçası olarak on komşu ülkesine 3 milyar Euro acil kredi sunuyor.
Makro-finansal yardım (MFA) olarak bilinen krediler oldukça uygun koşullar ve düşük faiz oranlarıyla sunuluyor. Dışişleri Bakanlığı’nın amacı coğrafi, ekonomik ve siyasi olarak AB’ye yakın olan ülkelerin krizin ekonomik etkilerini sınırlamalarına yardımcı olmaktır.
AB neden komşularına borç veriyor?
AB’nin Komşuluk ve Genişlemesinden sorumlu AB Komiseri Oliver Varhelyi, mahalle aynı zamanda güvenli ve müreffeh olana kadar Avrupa’nın asla güvenli ve müreffeh bir yer olmayacağını söylüyor. “COVID krizinden kurtulmanın güvenli anlamı ve COVID krizinin yarattığı ekonomik yansımalardan kurtulmanın müreffeh anlamı”, diye altını çiziyor.
Varhelyi euronews’e, komşularının çıkarlarını güvence altına almanın Avrupa’nın çıkarına olduğunu söyledi. Kendisi, “Avrupa dışında Avrupa’ya daha çok benzeyen bir dünya yaratmak”, Avrupa’nın şirketler için “öngörülebilir iş ortamı yatırım olanaklarına” sahip olacağı ve “bu ülkelerle daha fazla alışveriş” olacağı anlamına geldiğini açıklıyor. Bütün bunların bölgenin genel istikrarına ve güvenliğine katkı sağlayacağını söylüyor.
Moldova – yararlanacak ülkelerden biri
Moldova’da ortalama aylık gelir 350 Euro’dur ve işgücünün dörtte biri çalışmak üzere başka ülkelere göç etmiştir. AB, 2010’dan bu yana daha önce iki kez Kişinev’e makro-finansal yardımda bulundu.
Moldova’ya salgınla mücadeleye yardımcı olmak için MFA yardımı olarak 100 milyon Euro verildi. Kasım 2020’de 50 milyon Euro tutarında ilk taksit aldı. Çok ihtiyaç duyulan bu mali destek, özellikle Moldova’nın tarıma dayalı ekonomisine yardımcı olacak.
Moldova’nın tarım krizi
Buradaki çiftçiler sadece krizden değil, aynı zamanda 2020’de başlayan kuraklıktan da zarar gördü. BalkanInsight’a göre, Ocak-Eylül 2020 arasında ülkedeki tarım %25,3 oranında azaldı ve bu da yaklaşık 1 milyar Euro’luk bir kayıp oldu.
Moldova Süt Çiftçileri Birliği’nden Ana Pancrat, pandemi nedeniyle çiftçilerin ihtiyaç duydukları besin maddelerini yurt dışından alamadıklarını söylüyor. Dükkanların kapalı olması nedeniyle çiftlikleri için ihtiyaç duydukları tüm malzemeleri de alamadılar. Çiftçiler başa başlayamadıklarından, “insanlar güvenilirlikleri için ineklerini kesmenin gerekli olduğuna karar verdiler” diye ekliyor.
Hayır kurumları Moldova’nın bazı kırsal bölgelerine yardım etmek için harekete geçiyor ancak bu kolay bir iş değil.
Moldova Kızılhaç Ulusal Koordinatörü Daniela Sevciuc, “mutlak yoksulluk içindeki insanların listesi büyüdü, dolayısıyla liste büyüdükçe devletin hepsini desteklemesi de zorlaştı” diyor.
Moldova, Avrupa’nın en fakir ülkelerinden biri olmasına rağmen pandemi öncesinde yüzde 3,6 büyüme oranı yakalamış, işsizlik ise yüzde 5,1’de sabit kalmıştı. Bu hükümet bir kamu altyapı inşaatı programı başlatmak üzereydi ancak bu şimdi askıya alındı.
Ülkenin yeni seçilen cumhurbaşkanı Maia Sandu bize “ekonominin bu yardıma çok ihtiyacı var. Moldovalı işletmeler geçen yıl hiç desteklenmedi. Mevcut bütçede ekonomiyi destekleyecek para yok” diyor. Bunun iş kaybına, gelirlerin kaybolmasına ve yoksulluğun artmasına yol açacağını açıklıyor.
MFA koşullarını karşılama
Parayı alabilmek için ülkelerin Uluslararası Para Fonu (IMF) ile bir finansman programına kaydolmaları, insan haklarına saygı gösterme koşullarını karşılamaları, demokratik, ekonomik ve yönetişim reformlarını uygulamaları ve yolsuzluğa karşı baskı yapmaları gerekiyor.
Moldova’nın 50 milyon Avro tutarındaki ikinci MFA taksitinden yararlanabilmesi için bu şartları yerine getirmesi gerekiyor.
Moldova cumhurbaşkanı için koşullar memnuniyetle karşılanıyor. euronews’e “halkın iyi yönetim taleplerini yerine getirdiklerini” ve “AB vergi mükelleflerinin Moldovalılara sağladıkları paranın Moldovalılara ulaştığını, Moldovalılara yardım ettiğini ve parlamento veya diğer devlet kurumları da dahil olmak üzere bazı yolsuzluk yapan kişiler tarafından kötüye kullanılmadığını bilmek istediklerini” söyledi.
MFA koşullarının izlenmesinden sorumlu kuruluşlardan Expert Grup’ta ekonomist olan Dumitru Pîntea, MFA koşullarının zamanla karşılanacağı konusunda karamsar olduğunu söylüyor. “Moldova’da şu anda reformları uygulayabilecek tam yetkili bir hükümet yok ve aynı zamanda hükümetin parlamentoda desteği de yok. Milletvekillerinin çoğunluğu reformlara ve bu koşulluluklara karşı” diyor.
AB Komiseri Várhelyi, Moldova’nın ikinci mali taksitini almak için ekonomik reformun koşullarını uygulayabileceğinden emin olduğunu söyledi. Başkan Sandu ile tanıştı ve onun bağlılığına inanıyor.
Bize, “Moldova ile birlikte belirlediğimiz bu hedeflerin, bu hedeflerin peşinden gitmek AB’nin çıkarına değil; tüm bu reformları gerçekleştirmek Moldova halkının çıkarınadır çünkü bu onların yargı sistemini, ekonomik sistemini çok daha dirençli ve Kovid krizinden çok daha kolay toparlanma kapasitesine sahip hale getirecek” diyor.
