Orta Doğu’daki savaşın ortasında neden bazı havayolları uçuş fiyatlarını düşürüyor?

İran’daki savaş, enerji ve yakıt fiyatlarının tavan yapmasına neden oldu, ancak aslında gezginlere fayda sağlayabilecek başka bir ilginç trend de gelişti.

Uçuş karşılaştırma sitesi FlightsFinder.com tarafından yapılan analize göre, Ryanair, WizzAir ve EasyJet gibi bazı uygun fiyatlı havayollarının ücretlerini %10 ila %30 oranında düşürdüğü görülüyor.

Kurucu Shahab Siddiqui Europe in Motion’a “Ücret geçmişimiz son birkaç ayda fiyatlarda istikrarlı bir düşüş olduğunu gösteriyor” dedi. Örneğin, “İngiltere’den Nice, Palma ve Barselona gibi Avrupa destinasyonlarına giden rotalar %10 ila %30 oranında düştü.”

Uzmanlara göre fiyatların düşürülmesi, bazı havayollarının seyahati potansiyel müşteriler için mümkün olduğunca çekici hale getirme stratejisinin bir parçası. zayıf talep ve daha geniş ekonomik kayıplarendüstrinin şu anda karşı karşıya olduğu durum.

Bu tür indirim fiyatlarına, havayollarının belirli bir süre boyunca yakıt fiyatlarını sabitlemesine veya tavan yapmasına olanak tanıyan yakıt riskinden korunma yoluyla ulaşılabilir. Ancak Siddiqui, bu rekabetçi fiyatların uzun vadede sürdürülebilir olmayacağı konusunda uyardı.

“Bu anlaşmaların süresi bu yılın ikinci yarısında dolacak ve bunun tüm Avrupa içi rotalarda evrensel bir fiyat artışını tetiklemesi bekleniyor.”

İran’daki savaş uçak fiyatlarını ne kadar artırıyor?

Avrupa içinde seyahat eden bazı tatilcilerin hâlâ ucuz bilet bulabilmesine rağmen, Avrupa dışındaki destinasyonların Orta Doğu’daki çatışma nedeniyle yaşanan aksaklıklar ve akaryakıt fiyatlarındaki artışlardan daha fazla etkilendiği göz önüne alındığında, daha uzaklara seyahat edenlerin muhtemelen aynı şansa sahip olamayacakları belirtiliyor.

FlightFinder’ın araştırmasının gösterdiği gibi, fiyatların son haftalarda yaklaşık %300 oranında artmasıyla Asya ve Avrupa arasındaki önemli koridorlar özellikle etkilendi.

Londra-Singapur rotası en sert artışlardan birini gördü; ortalama bilet ücretleri yaklaşık 600 Avro’dan neredeyse 1.800 Avro’ya yükseldi. Londra’dan Bangkok’a yapılan seyahatlerde de %273’lük benzer bir artış kaydedildi.

Ancak şu anda en pahalı biletlerin bazıları Frankfurt-Singapur ve Paris-Bangkok rotaları için olup, gidiş-dönüş biletlerin şu anda yaklaşık 2.800 Euro’ya satıldığı belirtiliyor.

FlightFinder’a göre bazı havayolları ücretleri artırırken diğerleri uçuşları tamamen iptal etti; KLM operasyonel maliyetler nedeniyle 50 uçuşunu geri çekti.

Diğer havayolları yüksek maliyetleri fiyat artışlarıyla dengelemeye çalışıyor: FlightFinder’ın haberine göre Air France ve Lufthansa, tüm orta ve uzun mesafeli rotalarda 10 Euro’luk ek ücret uygulamaya koydu.

Avrupa, Afrika ve Asya arasındaki hava sahasının 25 Mayıs 2026 Pazartesi günü görülen anlık görüntüsü

Hangi havayolları uçuşları yeniden yönlendiriyor ve nereye?

Abu Dabi, Dubai ve Doha’nın olağan süper bağlantı merkezleri üzerinden uçmak daha riskli hale gelirken, bazı taşıyıcılar Hint Okyanusu’ndaki Seyşeller gibi destinasyonlar için İstanbul ve Kahire’ye, hatta Etiyopya’ya yöneliyor.

FlightsFinder’ın raporunda “Yolcular, İstanbul’da konaklamak ve Körfez ülkelerini atlatmak için yapılan ortak ittifaklar sonucunda aktif olarak Türk Hava Yolları’na yeniden rezervasyon yapılıyor” ifadesine yer verildi.

British Airways ve Cathay Pacific gibi diğer havayolları, Körfez’deki duraklamaları tamamen atlayarak Asya’ya giden doğrudan rotaların sayısını artırdı ve Bangkok ve Singapur’a haftada bir kez daha doğrudan uçuş ekledi.

Zaman ve para kayıplarını en aza indirmek için gezginler ne yapmalı?

FlightFinder, genellikle direkt olan rotaların artık yakıt ikmali veya yeniden rota belirleme ihtiyaçları nedeniyle duraklamaları da içerdiği göz önüne alındığında, uzun mesafeli uçuş yapanların yolculuklarının normalden tahminen bir ila dört saat daha uzun süreceğini beklemeleri gerektiği konusunda uyarıyor.

Bunun ışığında, seyahat uzmanları “rota sıkışıklığı programların senkronizasyonunu bozabileceğinden” en az üç saatlik bir bekleme süresi bırakılmasını öneriyor.

Uzmanlar ayrıca kesintiyi en aza indirmek için esnek bilet rezervasyonu yaptırmanın yanı sıra rotanın ciddi şekilde kesintiye uğraması durumunda para iadesi talep edilmesini de tavsiye ediyor.

Avrupa dışı uçuşlarda otomatik olarak para iadesi alıyor musunuz?

Hayır. AB’den veya ABD ve İngiltere gibi ülkelerden farklı olarak, dünya çapında geri ödemeler her zaman garanti edilmez.

Yolcular seyahate çıkmadan önce herhangi bir aksaklık durumunda ülkeye özel yasaları ve havayolunun politikalarını kontrol etmelidir.

Bir diğer öneri ise mümkün olduğu kadar hafif uçmaktır.

Uçuşların beklenmedik bir şekilde yeniden yönlendirilmesi ve alternatif merkezler üzerinden yönlendirilmesi nedeniyle bagaj taşıma sistemleri artan bir baskı altındadır.

FlightsFinder, “Bagajınız varsa içine Apple AirTag gibi akıllı bir GPS takip cihazı yerleştirin, böylece kaotik bir bağlantı nedeniyle kaybolursa yerini tespit edebilirsiniz”, diye tavsiye ediyor.

Havayollarında 12 Yeni İç Hat Açılıyor

Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, İstanbul’da THY, AJet, Pegasus ve SunExpress Havayolları’nın üst seviye yöneticileri ile bir ortaya gelerek Türk sivil havacılığının iç ve dış çizgilerdeki genel durumunu ve gelecek öngörülerini ele aldı.

Bakan Uraloğlu, toplantının ardından yaptığı basın açıklamasında, “Özellikle iç sınır seferleri konusuna eğilerek ülkemizde hangi noktalarda sefer eksikliği olduğu ve bu eksiklikleri nasıl giderebileceğimiz bahislerini masaya yatırdık.” dedi.

“UÇUŞ SAYILARININ İSTİKRARLI, AKTİF VE VERİMLİ YAPILMASI İÇİN HASSASİYET GÖSTERİYORUZ”

Bakan Uraloğlu, hava yolu işletmelerinin hür piyasa kaidelerinde faaliyet gösteren ticari kuruluşlar olduğunu belirterek, “Normal kaidelerde bir hatta uçuş başlatmak, sefer sayılarını artırmak, bilet indirimleri ya da kampanyaları yapma bahisleri işletmelerin kendi inisiyatifindedir. Lakin, Bakanlık olarak bugün yaptığımız üzere hava yolu işletmeleri ile sistemli istişareler gerçekleştirerek yurt içinde talebin ağır olduğu bölgelere yönelik değerlendirmelerimizi iletiyor ve gerekli planlamaların yapılmasını sağlıyoruz.

Özellikle yaz devirlerinde sefer sayıları ve yoğunluk nedeniyle vatandaşlarımızdan uçuş sayılarının arttırılmasına yönelik talepler almaktayız. Zira, Türkiye’nin her noktasına uçuş sayılarının istikrarlı, faal ve verimli bir biçimde yapılması için özel bir hassasiyet gösteriyoruz.” sözlerini kullandı.

“HAVAYOLU İŞLETMELERİNİN FİLOLARINDA 670 YOLCU UÇAĞIYLA 139 BİN 103 YOLCU KAPASİTESİ BULUNUYOR”

Türkiye’de ruhsatlandırılmış 14 havayolu işletmesinin faaliyet gösterdiğini ve bunlardan 4 adedinin iç çizgi yolcu seferleri gerçekleştirdiğini tabir eden Bakan Uraloğlu, “Ülkemizdeki havayolu işletmelerinin filolarında toplam 670 yolcu uçağıyla 139 bin 103 yolcu kapasitesi bulunuyor. Bugün uçak başına ortalama 207 yolcu taşıyoruz.

Elbette bugünlere kolay gelmedik. 20 Mayıs 1933’te, Ulusal Savunma Bakanlığına bağlı Hava Yolları Devlet İşletmesi Yönetiminin hizmete başlaması kararıyla birlikte 4 uçaklı birinci filomuz Türk Hava Postaları ismi altında faaliyete başladı.

İlk uçuşunu 1933’te yaparak kanatlarını çırpmaya başlayan Türk Hava Postaları, bugün Türk Hava Yolları ismiyle neredeyse tüm dünyayı kanatları altına almış bulunuyor.

İlk ticari havalimanını sorarsanız, Ankara’da bugün Güvercinlik olarak anılan alanı söyleyebilirim. Terminal olarak ise birkaç çadır dışında bir şey yoktu. Ancak bugün son olarak 10 Ağustos’ta hizmete açtığımız Çukurova Milletlerarası Havalimanıyla 58 havalimanımız bulunuyor. 2018 yılında hizmete açtığımız İstanbul Havalimanımız Avrupa’nın en ağır havalimanı olarak yıllardır sahip olduğu birinciliği sürdürmeye devam ediyor.” dedi.



CUMHURİYET’İN 100. YILINDA 2023 YILINDA TÜM VAKİTLERİN YOLCU REKORU KIRILDI

1939 yılında Devlet İstatistik Enstitüsü tarafından paylaşılan birinci istatistiğe nazaran 1939’da 399 yolcunun havayoluyla seyahat ettiğini anımsatan Bakan Uraloğlu, “1985 sonrasında ise dış sınırlar yolcu sayısı iç çizgiler yolcu sayını geçiyor ve 1990 sonrasında dış çizgiler yolcu sayısındaki yükselişin çarpıcı boyutlara ulaştığını gözlemliyoruz.

2002 yılına geldiğimizde iç sınırlarda yaklaşık 8 milyon 730 bin yolcu seyahat ediyorken dış çizgilerde bu sayının 25 milyonun üstüne çıktığını görüyoruz. Yani, 2002 yılında iç ve dış çizgilerde seyahat eden yaklaşık 34 milyon yolcumuz bulunuyor.

Hava yolu yolcu sayımızın 2002 yılından itibaren de Covid-19 salgının tesirlerini yaşadığımız 2020 yılına kadar havacılık bölümümüzün gelişmesine paralel olarak nizamlı olarak arttığını görüyoruz. Tabi doğal olarak salgın tesiriyle bu yıllarda bir düşüş kelam konusu. Lakin Cumhuriyetimizin yüzüncü yılı olan 2023 yılında 214 milyonun üstünde yolcu taşıyarak tüm vakitlerin rekorunu kırmış bulunuyoruz.” sözlerini kullandı.

“YIL SONUNDA YOLCU SAYIMIZIN 236 MİLYONUN ÜSTÜNE ÇIKACAĞINI ÖNGÖRÜYORUZ”

Türk hava alanında 2023 yılında gerçekleşen transit üst geçişler dahil uçuş sayısının bir evvelki yıla nazaran yüzde 14,9 artış göstererek 2 milyon 167 bin 19’a yükseldiğini kaydeden Uraloğlu, “Böylece 2023 yılında Türkiye semalarından yaklaşık her 15 saniyede bir uçak geçti.

Bu yıl ve önümüzdeki devirlerde bu istatistiklerin çok daha üzerinde pahalara ulaşacağımızı; bu yıl sonunda yolcu sayımızın 236 milyonun, 2025 yılında da 250 milyonun üstüne çıkacağını öngörüyoruz. Sayın Cumhurbaşkanımızın sıklıkla dile getirdiği ‘nereden nereye’ tabirinin en çarpıcı örneklerinden birinin de havayolu bölümümüzdeki gelişime paralel olarak artan yolcu sayılarımız olduğunu düşünüyorum.” halinde konuştu.

“BU YILIN SONUNDA DIŞ SINIRLARDAKİ UÇUŞ NOKTA SAYIMIZ 349’A ÇIKACAK”

Halihazırda, iç sınırlarda taşıyıcılar tarafından haftalık ortalama karşılıklı olarak 7 bin sefer, dış sınırlarda ise ortalama 20 bin sefer gerçekleştirildiğini kaydeden Uraloğlu, “Bu noktada Bakanlık olarak hava yolu işletmelerinin dış noktalarda sefer artırmalarına nasıl yardımcı oluyorsak iç çizgilerde da her vakit gerekli takviyeleri sağlamaya devam ediyoruz.

Örneğin uzun müddettir yaptığımız görüşmeler sonucunda Şili’nin başşehri Santiago’ya 18 Aralık 2024 tarihi prestijiyle THY ile İstanbul-Sao Paolo (Brezilya)-Santiago çizgisinde haftalık 4 frekans olarak seferlere başlıyoruz. Böylece, THY Şili’ye birinci kere sefer gerçekleştirmiş olacak. Öte yandan, THY 4 Aralık 2024 tarihi prestijiyle da İstanbul-Kuala Lumpur-Sydney sınırında seferlere başlayacak.

Bu yıl başlanan Melbourne seferlerinin akabinde Sydney’de Avustralya kıtasında açacağımız ikinci yeni nokta olacak. Böylelikle bu yılın sonunda dış sınırlardaki uçuş nokta sayımız 349’a çıkacak.” dedi.

“2025 YAZ DÖNEMİ İÇİN ÖNCELİKLİ GEREKSİNİM BULUNAN ÇİZGİLERDE SEFER SAYILARI ARTIRILACAK”

Bakan Uraloğlu, iç hatlarda, karayolu yahut tren ile en az 5 saat ve üstü seyahat müddeti olan kentler ortasında sabah akşam her gün en az bir uçuşun olması ve bir evvelki dönemde sezon doluluk ortalaması yüzde 95 üzeri olan çizgilere ek bir uçuşun konması tarafında planlamalar yapıldığını söz ederek, “Şimdi, 2025 yaz dönemi için öncelikli muhtaçlık bulunan çizgilerde işletmeler en kısa müddette fizibilite çalışmalarına başlayacak ve sefer sayıları artırılacak. Biz de Bakanlık olarak havayolu işletmelerimizin yaptığımız bu planlama doğrultusunda sefer sayılarını arttırıp arttırmadıklarının takipçisi olacağız.” tabirlerini kullandı.

EKİM SONUNDA 12 YENİ İÇ SINIR SEFERİ BAŞLAYACAK

2024 yılı yaz periyodunda iç sınır seferlerinde taşıyıcıların Türkiye geneli ortalama doluluğunun yüzde 90 düzeylerinde olduğunu belirten Uraloğlu, “Bu düzey kış devrinde ise hareketliliğin azalmasına bağlı olarak yüzde 85 düzeylerinde seyrediyor. Lakin az öncede belirttiğim üzere vatandaşlarımızdan gelen talepler doğrultusunda işletmelerimize seferlerin muhtaçlık duyulan noktalarda arttırılması konusunda gerekli bildirimlerde bulunduk.

Toplantımızda yaptığımız kıymetlendirme sonucunda daha evvel başlattığımız çalışmalar sonucunda önümüzdeki kış periyodunda Ekim sonu prestijiyle Sunexpress Havayolları tarafından 12 yeni iç sınır seferlerinin başlayacağı muştusunu buradan paylaşmak istiyorum.” dedi.

RİZE-ARTVİN HAVALİMANI-ANTALYA SEFERLERİ BAŞLIYOR

Yeni seferler ile ilgili bilgi veren Bakan Uraloğlu, “Rize-Artvin Havalimanı-Antalya, Antalya-Bursa, Antalya-Erzurum, Antalya-Şanlıurfa, İzmir-Elazığ, İzmir-Nevşehir, İzmir-Sivas, İzmir-Şanlıurfa, Çukurova-Bursa, Çukurova-Samsun, Çukurova-Trabzon ve Çukurova-Van seferlerini başlatıyoruz.

Bu seferlerle bilhassa yeni açtığımız Çukurova Milletlerarası Havalimanı’nın iç sınır uçuş ağını da genişletmiş olacağız.

Şimdiden iyi olmasını diliyorum. Tıpkı vakitte vatandaşlarımızdan bilhassa yaz periyodu boyunca çokça talep gelen İzmir ve Antalya’yı, Anadolu’da; Bursa, Erzurum, Sivas, Nevşehir, Elazığ, Şanlıurfa kentlerimize bağlamış ve kimi sınırların da sefer sayılarını arttırmış olacağız.” ifadelerini kullandı.

“VATANDAŞLARIMIZA DAHA ERİŞİLEBİLİR VE ULAŞILABİLİR BİR HAVA NAKLİYATI SUNACAĞIZ”

Toplantıda acil olarak talep edilen uçuş seferlerinin durumlarını da görüştüklerini belirten Uraloğlu, “Özellikle İstanbul ve Ankara merkezli günde tek seferin olduğu ya da haftanın her günü seferlerin olmadığı vilayetlerimizdeki iç sınır seferlerimizi çizgi bazlı değerlendirdik. Bundan sonraki süreçte de iç sınırlarımızda buna emsal seferlerin süratle artacağına inanıyorum.

Havayolu firmalarımız en kısa müddette fizibilite çalışmalarını tamamlayarak iç sınır seferlerini hangi noktalarda ve kaç sefer artıracaklarını Bakanlığımıza iletecekler. Bu çalışmanın akabinde gerekirse bir kere daha işletmelerle bir ortaya gelerek yol haritamızı daha net bir formda ortaya koyacağız. Böylelikle vatandaşlarımıza daha erişilebilir ve ulaşılabilir bir hava nakliyeciliği sunacağız.” dedi.

TAVAN FİYAT UYGULAMASINA SIKI BİR HALDE RİAYET EDİLMELİ

Toplantının kıymetli gündem unsurlarından birinin de havayolu nakliyeciliğinde uygulanan tavan fiyat uygulaması olduğunu söyleyen Uraloğlu, “Bildiğiniz üzere 2012 yılından bu yana vatandaşlarımızın mağdur olmaması ve her kısmın hava yolunu kullanabilmesi gayesiyle tavan fiyat uyguluyoruz.

Ağustos ayından bu yana; bir uçuştaki biletlerin yüzde 80’i için 2 bin 500 lira, bu biletlerin satılması sonucunda kalan yüzde 20’lik kısım için ise 4 bin lira olarak tavan fiyat uygulamaktayız.

Toplantımızda işletmelerimize tavan fiyat uygulamasına sıkı bir formda riayet etmeleri konusunu bir sefer daha hatırlattık. Vatandaşlarımız müsterih olsunlar bu uygulamanın kontrolünü de sıkı bir halde yapıyoruz.” ifadelerini kullandı.

Rusya Hava Sahası Yasağı Çin’e Yarııyor

Batılı ülkeler, Ukrayna’yı işgal eden Rusya’ya yaptırımlar uygulayacağını ilan ettiğinde, Kremlin de buna Avrupa ve Kuzey Amerika merkezli tüm havayolu şirketlerinin Rusya üzerinden uçmasını yasaklayarak karşılık verdi.

Bu yasağın karşısında zorluklar yaşayan havayolu şirketlerinden önce Virgin Atlantic Londra-Şanghay uçuşlarını iptal ederken, kısa süre önce de British Airways, Londra-Pekin uçuşlarını askıya aldıklarını açıkladı.

Havayolu taşımacılığı alanında çalışan kaynakların aktardığına göre, bunun arkasında yatan sebeplerden biri, Rus hava sahası yasağı ve bunun havayollarına getirdiği ekstra maliyet oldu.

Ancak Moskova’nın getirdiği yasak, Çin merkezli havayolu şirketleri için geçerli olmadı. Bunun bir sonucu olarak, küresel düzeyde yayılma hedefi gütmekte olan Çinli şirketler, Batılı rakiplerinin pazar payının önemli bir kısmını ellerinden almayı başardı.

Ancak Çin’de ekonomik büyümenin pandemi sonrasında yavaşladığı düşünüldüğünde, havayolu taşımacılığında umulan düzelmeye istenen seviyede erişilemedi. Öte yandan Çin ile ABD arasında yaşanan jeopolitik gerginlikler de bazı havayollarının hedeflerini dizginlemek zorunda kalmasını beraberinde getirdi.


Batılı şirketlerin sahip olmadığı Rus hava sahasını kullanabilme hakkı ve ucuz maliyetler, Çin merkezli havayolu şirketlerine büyük bir avantaj sağlıyorFotoğraf: Zhao Zishuo/Xinhua/IMAGO

Rusya’yı teğet geçmenin bedeli

Havacılık alanında veriler toplayan şirket OAG’nin şef analisti John Grant, Rus hava sahası yasağının havayolu şirketleri için büyük bir sorun olduğunu ifade ediyor. Normal şartlarda Pekin’e İngiltere’den 24 saatte gidilip dönülebildiğini aktaran Grant, “Pekin ve Şanghay’a uçuşlar, bir uçağın etkin bir biçimde değerlendirilmesine imkan tanıyordu. Ancak hava sahası yasağı, bu süreye beş buçuk saat eklenmesini gerektirdi. Bu da bizim için büyük bir sorun” diyor.

Havada geçirilmesi gereken bu ekstra sürenin havayolu şirketleri için ekstra yakıt ve maaş maliyeti anlamına geldiğini söyleyen Grant, trafiğin yoğun olduğu havalimanları için de daha bedel ödenmesi gerektiğini vurguluyor.

Qantas bilmecesi

Avustralya merkezli havayolu şirketi Qantas’ın, Rus hava sahası yasağı kendilerini etkilememesine rağmen, Temmuz ayında Sidney-Şanghay hattındaki uçuşlara son verdiklerini duyurması pek çok kişide soru işaretleri yarattı.

ABD’nin Indiana eyaletindeki Purdue Üniversitesi’nde havacılık ve ulaştırma teknolojileri alanında çalışmalar yürüten Yi Gao, Qantas’ın Çin ana karasına uçuşlarının zaten her zaman “sınırlı” olageldiğine dikkat çekiyor. Gao, Batılı havayolu şirketlerinin Çin’e uçuşlarında son dönemde yaşanan kesintilerin “yaygın” olduğuna kanaat getirmenin yanlış bir yaklaşım olacağı görüşünde.

Bunun karşısında Gao, Çinli şirketlerin Batılı şirketlerle giderek daha fazla rekabet edebilir hale geldiğine ve bunun Batılı şirketlerin kararları üzerinde etkili olduğuna dikkat çekiyor. DW’ye yaptığı değerlendirmede, Gao, “Çinli havayolu şirketlerinin getirdiği rekabet, hayati bir rol oynuyor. Maliyet avantajından faydalanan Çinli havayolu şirketleri, Çin kentlerinden ve Çin kentlerine uçuşlarda çekici fiyatlar sunabiliyor” diyor.


Avustralya merkezli havayolu şirketi Qantas’ın, Rus hava sahasında uçabilmesine rağmen Çin’e uçuşlarını durdurması, Çinli şirketlerin büyümesi hakkında çok şey söylüyorFotoğraf: PETER PARKS/AFP/Getty Images

Singapur’da yaşayan havacılık analisti Brendan Sobie de aynı şekilde, Qantas’ın verdiği kararın ardında, artan rekabetin yattığını söylüyor. DW’ye konuşan Sobie, “Qantas, Çinli havayolu şirketleriyle rekabet etmekte zorlanıyor” diyor. Pandemi öncesindeki şartlara dönülen bu süreçte seyahat talebinin de artışa geçtiğine dikkat çeken Sobie, Çinli şirketlerin bunu avantaja çevirdiğini ifade ediyor:

“Çinli havayolu şirketleri, pandemi öncesindeki birkaç yılda, uluslararası pazarlara stratejik bir yayılma hedefliyordu. Pandemi sonrasında, aynı şeyin geri döndüğünü görüyoruz. Birçok insan sorumluluğu Rus hava sahası meselesine yıkmak istiyor ve bu yabancı havayolu şirketleri için kesinlikle belirleyici bir faktör. Ancak Çinli şirketlerin yükselişe geçişinin ben Rus hava yasağı olmaksızın da gerçekleşeceğini düşünüyorum.”

Pandemi Çin havacılığını vurmuştu

Çinli havayolu şirketleri, İstanbul, Londra, Budapeşte, Madrid ve Milano gibi Avrupa kentlerine uçuşlarının hacmini 2019’dan bu yana artırmış bulunuyor. Sobie, Kuzey Amerika ve Hindistan pazarları haricinde, Çinli şirketlerin uluslararası kapasitesinin, pandemi öncesi döneme geri döndüğüne dikkat çekiyor.

Pandemi, Çin’in havacılık alanındaki hedeflerine büyük bir darbe indirmişti. Virüs dünyayı ele geçirmeden aylar önce, Pekin Daxing Uluslararası Havalimanı, büyük bir coşku ile açılmıştı. Öte yandan yurt dışı seyahate çıkan Çinliler, dünyada uluslararası turizm ve havayollarına para harcayanlar listesinde yıllar boyunca ilk sırada yer almıştı. Ancak hükümetin getirdiği sert pandemi kısıtlamaları, Çinlilerin seyahat etme şanslarını 2023 yılına kadar ciddi biçimde sekteye uğratmıştı.

John Grant, “Çin’in hedefi, önce Pekin Daxing’de, onu takiben Şanghay’da birer ‘hub’ yaratmaktı. Buralarda, yurt içi uçuşların yurt dışı uçuşlarla, hatta yurt dışı uçuşların diğer yurt dışı uçuşlarla bağlanması planlanıyordu. Ancak pandemi bu hedefleri yerle bir etti” diyor.

Yine de Çin merkezli havayolu şirketlerinin uluslararası uçuş kapasitesi ve fiyatlarının Çinli tüketiciler nezdindeki çekiciliği, Batı merkezli havayolları üzerindeki baskıyla birleştiğinde, Çin’in hava ulaşımı alanında pazar payını artırmasını sağladı.


Çinlilerin yurt dışı seyahatleri, 2024 yılında artmış olsa da, hâlâ pandemi öncesi şartlara ulaşılabilmiş değilFotoğraf: Tyrone Siu/REUTERS

ABD-Çin: Uçaklar hâlâ hangarda

Çinli şirketlerin Avrupa’ya giderek daha fazla açıldığı gözlemlenirken, aynısını Kuzey Amerika pazarı için söylemek mümkün değil. Bunun iki ana nedeni, Çinli şirketlerin bu pazarda rekabet etme gücünün zayıflığı ve ABD-Çin arasında yaşanan jeopolitik gerginlik.

Pekin, pandemiyle birlikte sınır kontrollerini sertleştirince, ABD ile Çin arasındaki seyahat imkanları yok oldu. Çin, iki ülke arasındaki uçuşları yeniden hayata geçirme yönünde hevesli olsa da, bugün iki ülke arasında mevcut olan uçuş sayısı, 2019’daki sayının yüzde 15’i oranında.

Öte yandan Washington, uçuşları artırmaya pek sıcak yanaşmıyor. ABD’nin, jeopolitik rekabetin yoğunlaştığı ortamda, bu adımın, Çinli havayolu şirketlerine, Amerikalı şirketlere göre daha fazla avantaj sağlayacağından çekindiği ifade ediliyor. Grant, “United, Delta ve American gibi ABD merkezli havayollarının, Çin’e mevcut durumdakinden daha fazla uçmakta hiçbir çıkarları yok. Aynen Avrupalı şirketlerin hiçbir çıkarı olmadığı gibi” değerlendirmesini yapıyor.

Havacılık uzmanları, pandemi sonrası seyahat alışkanlıkları ve jeopolitik konuların, Batı merkezli havayolu şirketleri ve Çin arasındaki ilişkiyi belirlemeyi sürdüreceği konusunda hemfikirken, Çin pazarı, büyük oyuncular için önemli olmayı sürdürüyor. Grant, Lufthansa, Air France ve British Airways’in, uzun vadede Pekin’e uçuşları sürdürmek isteyeceği görüşünde:

“Zamanla hepsi Çin pazarına dönmek isteyecek. Çin, herkesin tahmin ettiği kadar büyümemiş olsa da, hâlâ büyük bir pazar.”