Avrupa’nın, iklim hedeflerine ulaşmak ve ekonomik toparlanmayı başlatmak için işlerine, yenilikçiliğine ve altyapısına yatırım yapması gerekiyor.
Ancak AB şirketlerinin neredeyse yarısı Kovid salgını sonrasında yatırımları azaltmayı planladıklarını söylüyor.
Avrupa Yatırım Bankası (EIB) Başkanı Werner Hoyer, salgının yatırım kararlarını “daha karmaşık” hale getirdiğini şöyle açıklıyor: “Şirketlerin gelirleri ve kaynakları giderek azalıyor”. Bunun “Avrupa’nın rekabet gücü ve dünyadaki rolü” açısından “büyük bir endişe” olduğunu söylüyor.
InvestEU nasıl yardımcı oluyor?
Yeni bir AB programı olan InvestEU, yatırımcılar için bazı mali riskleri üstlenerek milyarlarca avroluk sermayeyi harekete geçiriyor. AB bütçesinden 26 milyar avro ve ortak bankalardan 7 milyar avro garanti ediyor. Kamu ve özel finansman olarak yaklaşık 370 milyar avronun harekete geçirilmesi bekleniyor.
Para, inovasyona ve dijitalleşmeye katkıda bulunan, KOBİ’leri, özellikle de COVID krizinden ağır darbe alan, sosyal katılımı teşvik eden ve sürdürülebilir altyapıyı güçlendiren projelere aktarılacak.
Tüm yatırımların en az %30’u, Avrupa’nın yeşil geçişini destekleyerek daha yeşil bir Avrupa inşasına katkıda bulunmalıdır.
Avrupa Komisyonu, Avrupa Yatırım Bankası’nın yanı sıra diğer ulusal tanıtım bankaları ve uluslararası finans kurumlarıyla ortaklaşa çalışıyor.
InvestEU, Juncker Planı olarak da bilinen ve başarıyla 500 milyar Euro’dan fazla ekstra yatırım sağlayan Avrupa Stratejik Yatırım Fonu’nun (EFSI) adımlarını takip ediyor.
Bu yatırım sahada nasıl görünüyor?
Avrupa Birliği, Polonya Silezya’nın kalbindeki eski kömür madenciliği kasabası Wałbrzych’i yeniden canlandırmak için çalışıyor. 500 yıldır kömüre bağımlıydı ve artık bu durum değişiyor.
Wałbrzych, kömür çağını aşmasına ve şehir merkezini yenilemesine yardımcı olmak için EIB’den 14 milyon euroluk kredi aldı. Kredi kısmen Avrupa Komisyonu tarafından desteklendi.
Wałbrzych belediye başkanı Roman Szelemej, bunun “Eski Şehrin dörtte birinin yeniden inşası” anlamına geldiğini söylüyor. Bu, özellikle “yeni bir hayata başlayabilecek, eski şehre yeni bir hayat sağlayabilecek” yeni aileler için “sosyal yaşamların yeniden canlanmasına” tanık oldu.
EIB’den Werner Hoyer, Wałbrzych gibi yerlerde altyapıya ve beceri eğitimine yatırım yapılmasının şart olduğuna inanıyor.
“Güney Silezya’daki son kömür ocağından atlayan kömür madeni işçisi, iki hafta içinde dijital Start-Up’ın başına geçmeyecek, dolayısıyla bu insanların yeni nesil işlere geçmelerine yardımcı olmamız gerekiyor” diye açıklıyor.
Sosyal konut
Wałbrzych, Avrupa yatırım planından yararlanan tek kasaba değil. Polonya’nın beşinci büyük şehri olan Poznan’da sosyal ve uygun fiyatlı konutlara odaklanılıyor.
Poznan belediye başkanı Jacek Jaskowiak, “gençler ve yaşlılar için bazı apartmanlar inşa etmemiz gerekiyor” diye açıklıyor.
Bu insanların biraz para alıp Poznan’a yerleşmelerine yardım etmeleri durumunda “iyi bir iş bulup çocuklarını anaokuluna gönderebileceklerini” söylüyor. Uygun fiyatlı konut, şehre daha fazla yaşam ve çalışmayı geri getirme stratejisidir.
Programın 3000 ila 4000 kişiye ev yaratması bekleniyor.
69 yaşındaki Aleksandra da bu projeden halihazırda yararlananlardan biri. Balkonlu yeni dairesine taşınabildiğinde çok heyecanlandığını söylüyor.
Maddi nedenlerden dolayı hiçbir zaman tek başına bir yer satın alamayacağını söylüyor.
EIB güvenlik etiketi
Bu konut projesini finanse etmek için geliştirici PTBS, toplam maliyetin yarısı kadar bir kredi için EIB’ye başvurdu. Yatırımcıların isteksizliğinin telafi edilmesine yardımcı oldu.
PTBS CEO’su Andrzej Konieczny, projenin genellikle finanse ettikleri işten farklı olması nedeniyle bankaların ilk başta onlara güvenmediğini açıklıyor. Ancak EIB ile anlaşmaya varmayı başardıklarını ve “bize güvendiklerini” de sözlerine ekledi.
Şirket bu projenin başarılı olmasını bekliyor ve EIB’nin ‘onay mührü’ ile gelecekteki projelere bakıyor.
Temmuz 2021’den itibaren InvestEU, Juncker planının yerini alacak. Bu sefer Polonya’daki BGK gibi yerel bankalar da EIB ile birlikte çalışacak.
