AB’nin politika yapımını Kovid 19 salgını ve Ukrayna’daki savaş kadar derinden şekillendiren çok az jeopolitik olay var. Brüksel kurumlarının bu benzeri görülmemiş zorluklara verdiği ortak tepki, mevcut Komisyon ve AB parlamentosunun beş yıllık gündemine ve başarılarına hakim oldu ve bunları belirledi. Bunlardan ilki, bloğun salgın sonrası toparlanmasını ve yeşile ve dijitale geçişini hızlandırmak için tasarlanan 800 milyar Euro’luk dev NextGenerationEU fonuydu. Üye devletlerin ilk kez ortak borç ihraç ettiği görüldü; Bu, 2010’da patlak veren mali krizin doruğundayken bile, sözde ‘tutumlu ülkeler’ tarafından daha önce şiddetle direnilen gerçek anlamda tarihi bir gelişmeydi. NextGenEU fonu içindeki kilit mekanizmalardan biri, Kurtarma ve Dayanıklılık Tesisi idi:
COVID ayrıca Brüksel’i, bir başka radikal adım olan mali sınırlarını geçici olarak terk etmeye zorladı. O zamandan bu yana birçok üye ülke rekor borç/GSYİH oranlarına ulaştı; bu, 2022’deki enerji şoku ve yüksek enflasyonun daha da kötüleştirdiği bir sorun. Yüksek harcama seviyeleri, bloğun pandemik acil durumdan çıkış çabalarının önemli bir bileşeni olarak öngörülüyordu, ancak artık bu seviyeler bloğun yeşil hedeflere ulaşmaya yönelik gelecekteki harcama hedeflerine gölge düşürüyor.
BORÇ KONTROLÜNE DOĞRU
Son zamanlarda yeniden düzenlenen harcama kuralları, bunların kademeli olarak tekrar kontrol altına alınmasını amaçlıyor. 30 Nisan 2024’te yeni ekonomik yönetişim çerçevesi yürürlüğe girdi. Komisyon, yeni çerçevenin ana hedeflerinin “Üye Devletlerin borç sürdürülebilirliğini güçlendirmek ve büyümeyi artırıcı reformlar ve öncelikli yatırımlar yoluyla tüm Üye Devletlerde sürdürülebilir ve kapsayıcı büyümeyi teşvik etmek” olduğunu söylüyor. “Çerçeve, yeşil, dijital, kapsayıcı ve dayanıklı bir ekonomiye doğru ilerlemeyi destekleyerek AB’nin daha rekabetçi ve gelecekteki zorluklara daha hazırlıklı olmasına yardımcı oluyor” diye ekliyor.
Kurallar, yıllık GSYİH’nın sırasıyla yüzde 3’ü oranındaki açık ve yüzde 60’ı oranındaki borç gibi eski eşik değerlerine geri dönüşü zorunlu kılıyor, ancak önceki rejimden önemli ölçüde farklı olarak üye devletlere, borç azaltma konusunda nasıl hareket edecekleri konusunda daha fazla esneklik verildi.
BORCU YATIRIMLA DENGELEMEK
İddiaya göre bu yaklaşım, yerleşik mali güvencelere bağlı kalarak borcu aşağı yönlü bir yola sokacak. Yeni çerçeve “Üye Devletlerin yeşil ve dijital geçişleri güvence altına almak, ekonomik ve sosyal dayanıklılığı güçlendirmek ve Avrupa’nın güvenlik kapasitesini güçlendirmek için gereken önlemleri uygulamasını kolaylaştırıyor ve teşvik ediyor.”
Politika, AB’nin benzersiz şekilde sorunlu olan beş yıllık parlamento döneminden çıkıp yeni bir döneme girmeye hazırlandığı dönemde yürürlüğe giriyor. Önümüzdeki döngüde, pandemi sonrası fonların 2026’da sona ermesi bekleniyor; bu, yeni borç kontrol çerçevesi için ciddi bir test oluşturacak ve aynı zamanda Avrupa’nın yeşil bir geleceğe geçişe yatırım yapma ve başta Çin olmak üzere küresel rakiplerle rekabet etme konusunda ne kadar iyi yatırım yaptığını ortaya koyacak.
