Ücretli çalışan sayısında rekor

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), Temmuz ayına ilişkin ücretli çalışan istatistiklerini yayımladı.

Buna göre, sanayi, inşaat ve ticaret-hizmet sektörleri toplamında ücretli çalışan sayısı Temmuz’da yıllık bazda yüzde 3,4 artışla 15 milyon 889 bin 385 kişiye yükseldi. Bu sayı geçen yıl Temmuz’da 15 milyon 369 bin 599 kişi olarak kayıtlara geçmişti.

Ücretli çalışanların alt detaylarına bakıldığında, Temmuz’da ücretli çalışan sayısı yıllık olarak sanayi sektöründe değişmezken (5 milyon 100 bin 115 kişi), inşaat sektöründe yüzde 8,6 ve ticaret-hizmet sektöründe yüzde 4,3 yükseldi.

Ücretli çalışan sayısı aylık bazda yüzde 0,7 yükseliş gösterdi

Sanayi, inşaat ve ticaret-hizmet sektörleri toplamında ücretli çalışan sayısı Temmuz’da aylık bazda yüzde 0,7 arttı.

Alt detaylarına bakıldığında, Temmuz’da ücretli çalışanlarda aylık olarak sanayi sektöründe yüzde 0,9, inşaat sektöründe yüzde 1 ve ticaret-hizmet sektöründe yüzde 0,6 artış görüldü.

Çin PMI ekonomide daralmaya işaret ediyor

Cumartesi günü yapılan resmi bir ankete göre Ağustos ayında Çin’de imalat faaliyeti, fabrika çıkış fiyatlarının düşmesi ve fabrika sahiplerinin sipariş almakta zorlanmasıyla altı ayın en düşük seviyesine geriledi. Politika yapıcılar hanelere daha fazla  mali teşvik vermeden, ekonominin toparlanması  çok zor.

Ulusal İstatistik Bürosu satın alma yöneticileri endeksi (PMI) Temmuz’daki 49,4’ten 49,1’e geriledi; üst üste altıncı düşüşünü gerçekleştirdi ve dördüncü ayda büyümeyi daralmadan ayıran 50 seviyesinin altına düştü. Reuters anketinde medyan tahmin olan 49,5’i de ıskaladı.

İstatistik ofisi, inşaat ve hizmet sektörlerinde imalat dışı aktivite ölçümünün yaz tatili sezonundaki tüketimin etkisiyle 50,3’e yükseldiğini söyledi. Bu, 50,1’lik bir tahmin ve 50,2’lik Temmuz okumasıyla karşılaştırılıyor. Bileşik endeks 50,1’de kaldı, yani Ağustos’ta ülkede ekonomik faaliyet yerinde saydı. Beklentinin altında kalan 2Ç2024 GSYH verisi akabinde, 3Ç boyunca süren temkinli parasal ve mali gevşemenin de dertlere çare olmadığı çok açık.

Dünyanın ikinci büyük ekonomisi daha Temmuz ayında ivmesini kaybetmeye başladı. Beijing’în  ekonomiyi teşvik için klasik yöntemi olan altyapı projelerine fon aktarma taktikleri artık işe yaramıyor.  Hükümet bu nedenle artık hanelere yönelik yeni teşvikleri açıklamaya hazır olduğunun sinyalini veriyor.

Yıllardır süren emlak krizinin yurt içi talebi durgunluğa sokması ve Çin’in elektrikli araçlar gibi ihracatına Batı’nın getirdiği kısıtlamaların ülkeden ülkeye yayılmasıyla imalatçı güveni kasvetli.

Pazar günü yapılan özel bir anket, Çin’de yeni ev fiyatlarının Ağustos ayında Temmuz’dan daha yavaş bir tempoda arttığını, krizden etkilenen emlak sektörünün bir dizi destekleyici politikaya rağmen dibe ulaşmayı becermediğini gösterdi. Gayrimenkul araştırmacısı China Index Academy’nin verilerine göre, 100 şehirdeki yeni evlerin ortalama fiyatı Temmuz ayına göre %0,11 arttı; önceki ayki %0,13’lük artışa kıyasla yavaşladı.

Üreticiler, fabrika çıkış fiyatlarının Temmuz’daki 46,3’ten 42’ye düşerek 14 ayın en kötü seviyesinde olduğunu bildirirken, yeni toplam ve ihracat siparişleri alt endeksleri negatif bölgede kaldı. İmalatçılar işe alımları durdurdu.

Pinpoint Varlık Yönetimi baş ekonomisti Zhiwei Zhang, “Maliye politikası duruşu oldukça kısıtlayıcı olmaya devam ediyor ve bu da zayıf ekonomik ivmenin nedenlerinden biri olabilir” dedi. “Ekonomik istikrarın sağlanması için maliye politikası duruşunun çok daha destekleyici hale gelmesi gerekiyor. ABD ekonomisi yavaşlarken, ihracat yılın ilk yarısında olduğu kadar güvenilir bir büyüme kaynağı olmayabilir” diye ekledi.

Olumlu tarafta, perakende satışlar geçen ay tahminlerin üzerinde gerçekleşti. Görünüşe göre yetkililerin eskiyen oto ve dayanıklı tüketim mallarının yenilenmesi için Temmuz ayında yaklaşık 150 milyar yuan (21 milyar dolar) tahsis etme kararı doğru yönde.

Yine de ekonomistler, Çin’in 1,4 milyarlık tüketici pazarını yeniden canlandırmaya yönelik, iktidardaki Komünist Partinin bunu yapacağına dair verdiği taahhüdün ötesinde daha spesifik planlar bekliyor. Bu kolay olmayacak.

Ekonomist İstihbarat Birimi (EIU) kıdemli ekonomisti Xu Tianchen, “ekonomiye ılımlı bir destek sağlayacağını” söylediği teşvik planının ölçeği göz önüne alındığında, “Maalesef daha fazla (teşvik) uygulanıp uygulanamayacağından emin değilim” dedi. Eskiyen malları yenilemek  için hayata geçen nakit desteği ” “tüketiciler tarafından memnuniyetle karşılanmış görünüyor”.

Dahası, son üç yılda tüketici harcamaları üzerinde ağır bir yük oluşturan emlak sektöründeki çöküşü hafifletmek için daha fazla çaba gösterilmediği sürece, iç talebi canlandırmak muhtemelen mümkün olmayacak. Hanehalkı servetinin yüzde 70’i, en parlak döneminde ekonominin dörtte birini oluşturan gayrimenkulde tutuluyor. Konut fiyatları yeniden artışa geçmeden  tüketiciler cüzdanlarını sıkı sıkıya kapalı tutacak.

Cuma günü yapılan bir Reuters anketi, ev fiyatlarının 2024’te %8,5 düşeceğini öngörüyor; bu, Mayıs anketindeki %5,0 düşüşten daha derin.

Kaynak:  Reuters, Bloomberg, CNBC.com

Ukrayna’da çatışmaların ortasında tahıl ihracatında artış görüldü

Rusya’nın yoğunlaşan askeri saldırganlığı karşısında Ukrayna, Karadeniz bölgesindeki askeri ilerlemelerden faydalanarak bu yaz tahıl ihracatını önemli ölçüde arttırmayı başardı.

Buğday ve mısırda önemli bir küresel üretici olan ülke, tarihsel olarak aylık yaklaşık 6 milyon ton tahıl ihracatı için Karadeniz’e bel bağlamıştır. Devam eden çatışmalara rağmen Ukrayna’nın tahıl satışları, özellikle de küresel fiyatlar zayıf seyretmeye devam ederken, ekonomisi için hayati önem taşımaya devam ediyor.

Ukrayna’nın UGA tüccarlar birliği, Rus güçlerinin Karadeniz’deki Odesa limanı ve Tuna Nehri üzerindeki İzmail gibi önemli ihracat noktalarını hedef almasına rağmen Temmuz ayında gıda ihracatının Temmuz 2023’e kıyasla iki kattan fazla artarak 4,2 milyon metrik tonu aştığını bildirdi.

Bu limanlar tahılın Avrupa’ya taşınması için hayati önem taşıyor. Temmuz ayında yapılan ihracatın varış noktaları açıklanmadı ancak tarihsel olarak Ukrayna buğdayı ağırlıklı olarak İspanya, Mısır ve Endonezya’ya satılırken, mısır ihracatı da ağırlıklı olarak İspanya ve Çin’e yapılıyordu.

Son ihracat artışı yeni sezon buğdayını ve geçen yılın önemli hasadından elde edilen mısırı içeriyor. Temmuz ayında Ukrayna Odesa üzerinden 3,7 milyon ton, Tuna üzerinden ise 569.000 ton tarım ürünü ihraç etti. Bu rakamlar, Temmuz 2023’te söz konusu güzergahlardan ihraç edilen 291.000 ton ve 2,07 milyon tona kıyasla önemli bir artış anlamına geliyor.

LSEG nakliye verilerine göre ayrıca, Haziran ve Temmuz aylarında Ukrayna’nın diğer operasyonel Karadeniz limanları olan Chornomorsk ve Pivdennyi’den Rotterdam ve İspanya’nın Cartegna limanına altı mısır sevkiyatı yapıldı. Çin, Mısır ve Türkiye’ye yapılan ilave sevkiyatlar da Kpler tarafından kaydedildi.

Geçen ayki satışlardaki artışa rağmen, ASAP tarım danışmanlık şirketinin tahminlerine göre, 2024/25 sezonundaki toplam ihracatın olumsuz hava koşulları ve devam eden savaş nedeniyle düşmesi bekleniyor. Ukrayna’dan yapılan tahıl ihracatının yılda 14,5 milyon ton düşerek neredeyse on yılın en düşük seviyesi olan 35 milyon tona gerileyeceği tahmin ediliyor.

Ukrayna, BM destekli Karadeniz tahıl ihracatı girişiminin geçen yıl çökmesinin ardından bir nakliye koridoru oluşturdu. Rusya’nın Karadeniz Filosu savaşa hazır savaş gemilerinin çoğunu işgal altındaki Kırım’dan başka yerlere taşıdığı için bu mümkün oldu.

İyileşen güvenlik durumu, sigorta ve navlun fiyatlarının düşmesine yol açarak Ukrayna ihracatının rekabet gücünü arttırdı. Kiev’in önündeki zorluk, deniz taşımacılığı için erişilebilir limanlarının işlevselliğini korumak.

Büyük gemi hasarlarından kaçınılmasına rağmen, Ukrayna limanları çok sayıda füze ve drone saldırısına maruz kaldı. Ukrayna Liman İdaresi Başkan Yardımcısı Dmytro Barinov’a göre bu saldırıların hassasiyeti, Rusya’nın Ukrayna’nın ihracat kabiliyetlerini engellemek için kasıtlı bir girişimde bulunduğunu gösteriyor.

Ülkenin donanma şefi Koramiral Oleksiy Neizhpapa’nın da belirttiği gibi, hava savunma kuvvetleri ve füze sistemleri de dâhil olmak üzere Ukrayna ordusu limanlara giren ve çıkan gemilere koruma sağlıyor. Ancak enerji kesintileri gibi zorluklar liman operasyonlarını ve ihracatı aksatmaya devam ediyor.

Ukrayna limanlarına giren gemiler için savaş riski primlerinin maliyeti endişe yaratıyor; son zamanlarda gemi değerinin %1,2’sine kadar ulaşan teklifler söz konusu olsa da indirimler mevcut.

Bu primler Kasım ayında Pivdennyi’de bir füze saldırısının bir gemiye zarar vermesinin ardından artış gösterdi, ancak güvenlik koşullarının kötüleşmesi halinde maliyetler artabilir. Sigortacılar durumu yakından takip ediyor ve savaş riskleri sigorta oranlarını buna göre ayarlayabilirler.

Lloyd’s Market Association’ın denizcilik ve havacılık başkanı Neil Roberts’ın bildirdiğine göre, faaliyette olduğu bir yıl boyunca Ukrayna’nın deniz koridoru, 39 milyon tonu tarımsal ürün olmak üzere 2.059 gemiyle 46 ülkeye 57,7 milyon ton yükün ulaştırılmasını kolaylaştırdı. Bireysel sigortacılar, gelişen risklere göre uygun oranları belirlemek için durumu değerlendirmeye devam ediyor.

Reuters bu makaleye katkıda bulunmuştur.

Bu makale yapay zekanın desteğiyle oluşturulmuş, çevrilmiş ve bir editör tarafından incelenmiştir. Daha fazla bilgi için Şart ve Koşullar bölümümüze bakın.