Yeni Eurostat rakamları, Avrupa genelinde çalışma saatleri arasındaki keskin farklılıkları ortaya koyuyor.
Bloğun istatistik ofisinden alınan fiili çalışma saatlerine ilişkin en son verilere göre, AB’de insanlar haftada ortalama 35,9 saat çalışıyor. Şekil, ana işlerinde 20 ila 64 yaşları arasındaki tam zamanlı ve yarı zamanlı çalışanları kapsamaktadır.
Veriler aynı zamanda ülkeler arasındaki önemli farklılıkları da ortaya koyuyor ve bazı Avrupalıların neden diğerlerinden daha uzun saatler çalıştığına dair soruları gündeme getiriyor.
Balkan ülkeleri en uzun çalışma saatlerini kaydetti
AB içinde fiili haftalık çalışma saatleri Hollanda’da 31,9 saat ile Yunanistan’da 39,6 saat arasında değişmektedir. AB’ye aday ülkeler ve EFTA üyeleri de dahil edildiğinde bu rakam Türkiye’de 42,4 saate çıkıyor. Onu diğer iki aday ülke yakından takip ediyor: Bosna Hersek (40,9 saat) ve Sırbistan (40,6 saat).
Bunlar, ortalama çalışma saatlerinin haftada 40 saati aştığı yegâne ülkelerdir; bu, beş günlük bir çalışma haftasında günde sekiz saatten fazlaya eşdeğerdir.
Bunu Yunanistan (39,6 saat), Kuzey Makedonya (39,5 saat) ve Bulgaristan (38,7 saat) takip ediyor. En uzun çalışma haftaları sıralamasında Balkan ülkeleri başı çekerken, Yunanistan ve Türkiye genellikle daha geniş Balkan bölgesinin bir parçası olarak kabul ediliyor.
Leeds Üniversitesi’nden Profesör David Spencer Euronews Business’a şöyle konuştu: “Hiçbir ülkede işçiler çalışacakları saatleri ‘seçmiyor’: bunun yerine ‘normal’ bir saat aralığında çalışıyorlar (ikincisi işverenlerin etkisi altında). Düşük üretkenlik, yukarıdaki ülkelerdeki daha uzun çalışma saatlerine ek olarak işçi gücünün eksikliğini açıklayabilir.”
Eurofound’un kıdemli araştırma yöneticisi Jorge Cabrita, çalışma süresi belirleme rejimlerindeki farklılıkların, bazı ülkelerin neden diğerlerine göre daha uzun çalışma saatleri kaydettiğini açıklamaya yardımcı olabileceğini söyledi.
Hollanda en kısa çalışma saatlerine sahip
Hollanda, haftada sadece 31,9 saat çalışan insanlarla Avrupa’da ortalama çalışma haftasının en kısa olduğu ülke olarak öne çıkıyor.
Cabrita, yarı zamanlı çalışanların Hollanda’daki toplam istihdamın yaklaşık %43’ünü oluşturduğunu ve bu oranın diğer AB üye ülkelerine göre çok daha yüksek olduğunu belirtti. Ülke aynı zamanda blokta toplu olarak kararlaştırılan en kısa ortalama çalışma haftalarından birine sahip.
Spencer, Euronews Business’a şunları söyledi: “Hollanda daha fazla yarı zamanlı çalışmaya yöneldi ve bu da ortalama çalışma haftasının azaltılmasına yardımcı oldu; ancak tam zamanlı çalışanların çalışma haftası hâlâ 40 saate yakın.”
Bunu 33,9 saatle Almanya, Norveç ve Danimarka takip ediyor; bu da Hollanda’daki işçilerin, en yakın ülkelerdeki işçilere göre haftada yaklaşık iki saat daha az çalıştığı anlamına geliyor.
Ortalama çalışma saatleri de Avusturya (34,0), Belçika (34,3) ve Finlandiya’da (34,7) haftada 35 saatin altındadır. Bu yedi ülkede ortalama çalışma günü, beş günlük bir çalışma haftasında yedi saatten azdır.
Almanya, Fransa, İtalya ve İspanya’dan daha az saat çalışıyor
Almanya, 33,9 saat ile AB’nin en büyük dört ekonomisi arasında en kısa çalışma haftasını kaydediyor. Almanya’daki işçiler Fransa’dakilere (35,6 saat) kıyasla haftada 1,7 saat daha az çalışıyor.
İspanya (36,3 saat) dört büyük AB ekonomisi arasında en uzun çalışma haftasını kaydederken, İtalya da (36,1 saat) 35,9 saatlik AB ortalamasının üzerinde yer alıyor. Almanya ile her iki ülke arasındaki fark haftada iki saati aşıyor.
Spencer, “Örneğin Almanya’da çalışma saatlerinin kısalması kısmen sendikaların gücünü ve toplu pazarlığın olumlu etkisini yansıtıyor” dedi.
Diğer yerlerde haftalık ortalama çalışma saatleri Polonya’da 38,7, Romanya’da 38,2, Çekya’da 37,5, Macaristan’da 37,4, İsviçre’de 35,9, İsveç’te 35,4 ve İrlanda’da 35,1’dir.
Çalışma saatleri neden bu kadar değişken?
Genel olarak Kuzey ve Batı Avrupa ülkeleri, Doğu ve Orta Avrupa ülkelerine göre daha kısa çalışma haftalarına sahip olma eğilimindedir.
Cabrita, ülkeler arası farklılıkların temel etkenleri olarak çalışma süresi belirleme rejimlerine, istihdam yapılarına ve daha geniş ekonomik yapılara dikkat çekti.
Sendikaların ve toplu pazarlığın rolü
Cabrita, sendikaların ve toplu pazarlığın çalışma süresi sınırlarının belirlenmesinde daha büyük rol oynadığı ülkelerin fiili çalışma saatlerinin daha kısa olma eğiliminde olduğunu söyledi.
Daha güçlü toplu pazarlığın aynı zamanda daha az fazla mesai ve çalışma düzenlemelerine daha fazla uyumla da ilişkili olduğunu ekledi.
Yarı zamanlı ve serbest çalışmanın etkisi
İşçilerin mesleklere, sektörlere, istihdam statülerine ve sözleşme türlerine göre nasıl dağıtıldığı da dahil olmak üzere istihdam yapısı da önemli bir rol oynuyor.
Cabrita, yarı zamanlı istihdamın payı ne kadar büyükse, ortalama çalışma saatlerinin de o kadar kısa olma eğiliminde olduğunu belirtti.
Genellikle programları üzerinde daha fazla özerkliğe sahip olan serbest meslek sahipleri, özellikle başkalarını çalıştırıyorlarsa, çalışanlardan daha uzun saatler çalışma eğilimindedir.
Ekonomik yapı da önemli. Bir ekonomideki farklı sektörlerin göreceli ağırlığı ortalama çalışma saatlerini etkileyebilir, çünkü bazı endüstriler genellikle diğerlerinden daha uzun çalışma programlarına ihtiyaç duyar.
Çalışma saatleri sektöre göre önemli ölçüde farklılık gösteriyor
Nitelikli tarım, ormancılık ve balıkçılık çalışanları en uzun çalışma haftasını kaydedinAB’de 42 saatle yönetici meslekleri (40,6 saat) ve silahlı kuvvetlerdeki meslekler (39,4 saat) takip ediyor.
Ölçeğin diğer ucunda, 31,8 saat ile temel mesleklerdeki işçiler en kısa ortalama çalışma haftasını kaydederken, bunu büro destek çalışanları (34,0 saat) ve hizmet ve satış çalışanları (34,5 saat) takip ediyor.
